poradnik dla dyrektorów szkół oraz pracowników organów prowadzących i nadzorujących szkoły; przedstawia zasady i procedury kierowania szkołą na tle systemu edukacyjnego w Polsce, ze szczególnym omówieniem procesów nadzoru pedagogicznego (Nadzór pedagogiczny zgodny z nowym rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego)

Autor: Józef Pielachowski

W poradniku w sposób kompleksowy, zarówno z organizacyjnego, jak i prawnego punktu widzenia zaprezentowano zasady i procedury kierowania szkołą na tle systemu edukacyjnego w Polsce, ze szczególnym omówieniem zmodyfikowanych procesów nadzoru pedagogicznego zgodnie z rozporządzeniem MEN z 7 października 2009 r. o nadzorze pedagogicznym. Główne zagadnienia: organizacja i kierowanie w świetle prakseologii i teorii organizacji, najważniejsze zmiany w systemie zarządzania oświatą od 1999 r., organizacja statutowa i programowa szkoły, organy kierownicze szkoły, funkcje organizacyjne i kierownicze dyrektora i każdego nauczyciela, nadzór pedagogiczny w szkole i nad szkołą, ocena pracy nauczyciela i dyrektora szkoły oraz decyzje administracyjne dyrektora szkoły związane z obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki. Dzięki zamieszczonym w książce praktycznym wzorom dokumentów (regulaminy, harmonogramy, wzory decyzji, dokumentacja kierownicza) oraz komentarzom i podpowiedziom Autora publikacja jest przewodnikiem po polskim systemie edukacji.

O Autorze: Józef Pielachowski (ur. w 1940 r. w Poznaniu) jest magistrem filologii klasycznej i doktorem nauk humanistycznych w dziedzinie organizacji i zarządzania oświatą, wykładowcą podyplomowych studiów organizacji i zarządzania oświatą, dyrektorem Kolegium Doskonalenia Nauczycieli Wydawnictwa eMPi2. Swoją karierę zawodową rozpoczął w 1963 r. jako nauczyciel i bibliotekarz szkoły średniej. Od 1968 r. do 1971 r. był kierownikiem sekcji bibliotek i czytelnictwa w Okręgowym Ośrodku Metodycznym w Poznaniu. W latach 1971-1975 pełnił obowiązki dyrektora IX Liceum Ogólnokształcącego w Poznaniu, w 1975-1982 zastępcy inspektora oświaty w Poznaniu i wizytatora Kuratorium Oświaty, w 1982-1989 dyrektora Szkoły Podstawowej nr 11 w Poznaniu, od 1990 r. do 1996 r. dyrektora szkół niepublicznych. Był członkiem komitetów ekspertów ds. edukacji narodowej prof. Cz. Kupisiewicza i dr. St. Sławińskiego, w 1990 r. uczestnikiem seminarium Nauczycieli Rady Europy. Honorowy członek Towarzystwa Nauczycieli Bibliotekarzy Szkół Polskich.
zarządzanie oświata szkoła

Od autora
Część I. Organizacja i kierowanie w świetle prakseologii i teorii organizacji
1. Próba sporządzenia "mapy pojęciowej" obszaru ludzkiej aktywności nazywanej organizacją, organizowaniem, kierowaniem (zarządzaniem)
2. Warunki wysokiej sprawności funkcjonowania organizacji, czyli kiedy organizacja "ma powodzenie", a jej kierownictwo odnosi sukces
3. Typowe błędy organizacyjne, które mogą ograniczać lub nawet niweczyć powodzenie organizacji 
Część II. Szkoła w systemie edukacji narodowej
1. Ustawowe cele i zadania polskiego systemu oświaty
2. System oświaty od wprowadzenia reformy edukacji narodowej w 1999 r.
3. Szkoły oraz placówki publiczne i niepubliczne. Podobieństwa i różnice 
4. Istota zmiany w zarządzaniu szkołami od roku 1999 r.
5. Prowadzenie szkół i placówek przez jednostkę samorządu terytorialnego. Główne zadania, kompetencje i procedury
Część III. Organizacja szkoły, regulacje statutowe, programowe i struktury czasowe
1. Specyfika organizacyjna szkoły 
2. Nadawanie statutu szkole (placówce) i procedury nowelizacyjne 
    2.1. Procedura nadawania statutu i uchwalania zmian w statucie
    2.2. Funkcje ramowego statutu szkoły (placówki) publicznej
    2.3. Przykładowe propozycje wybranych zapisów statutowych
    2.4. Zagadnienia redakcyjne i techniczne
3. Czas w systemie oświaty i w organizacji działania szkoły 
    3.1. Ogólne spojrzenie na problem czasu w organizacji
    3.2. Charakterystyka "czasu szkolnego" 
    3.3. Organizacja dynamiczna szkoły w ujęciu roku szkolnego. Arkusz organizacyjny – corocznie nowelizowana część statutu
    3.4. Organizacja tygodnia i dnia szkolnego
4. Program szkoły
    4.1. Zagadnienia ogólne. Definicje 
    4.2. Program nauczania
    4.3. Program wychowawczy szkoły
    4.4. Szkolny program profilaktyki  
    4.5. Program rozwoju szkoły
5. Syntetyczne ujęcie dobrej organizacji statutowo-programowej szkoły
Część IV. System kierowania szkołą
1. Zagadnienia ogólne
2. Konstrukcja prawna stanowisk kierowniczych i organów kolegialnych w systemie kierowania szkołą publiczną
    2.1. Dyrektor szkoły
    2.2. Wicedyrektor szkoły i inne stanowiska kierownicze
    2.3. Rada pedagogiczna
    2.4. Rada szkoły
    2.5. Rada rodziców
    2.6. Samorząd uczniowski
Część V. Role służbowe i organizacja pracy dyrektora szkoły
1. Zarys niezbędnej wiedzy dyrektora szkoły lub placówki edukacyjnej i jego role służbowe
2. Organizowanie własnego tygodnia i dnia pracy przez dyrektora (wicedyrektora) szkoły
3. Harmonogram podstawowych czynności kierowniczych i administracyjnych dyrektora w układzie roku szkolnego
4. Organizowanie działania rady pedagogicznej przez dyrektora - przewodniczącego rady
5. Warsztat pracy dyrektora szkoły
Część VI. Organizacyjne i kierownicze funkcje nauczycieli
1. Nauczyciel organizatorem procesu kształcenia i wychowania w oddziałach i grupach uczniowskich 
    1.1. Nauczycielski cykl działania zorganizowanego
    1.2. Rodzaje i cechy zajęć z uczniami organizowanych przez nauczycieli
    1.3. Treść ról nauczycielskich i uczniowskich w organizacji oraz przebiegu procesu edukacyjnego
    1.4. Nauczyciel współtwórcą programów szkoły
2. Nauczyciel jako podmiot oceniający osiągnięcia uczniów
3. Dlaczego ocenianie uczniów należy do najtrudniejszych obowiązków nauczyciela?
4. Nauczyciel jako wychowawca klasy i opiekun organizacji uczniowskich
5. Nauczyciel opiekunem samorządu uczniowskiego. Zadania i dylematy
Część VII. Nadzór pedagogiczny w szkole i nad szkołą
1. Cel i funkcje nadzoru pedagogicznego
2. Nadzór pedagogiczny nad szkołą i placówką oświatową w świetle przepisów prawa
3. Organizacja i sprawowanie nadzoru pedagogicznego przez dyrektora szkoły (placówki oświatowej)
    3.1. Analiza zadań dyrektora szkoły w obszarze nadzoru pedagogicznego
    3.2. Organizacja i planowanie czynności nadzoru pedagogicznego przez dyrektora szkoły 
    3.3. Jak przygotować się do obserwacji zajęć nauczyciela
    3.4. Jak przygotować się do hospitacji
    3.5. Rady dla osób obserwujących/nadzorujących
    3.6. Konstruowanie wewnętrznych wskaźników wynikowych jakości pracy szkoły na użytek samooceny tej jakości
4. Wnioski z nadzoru pedagogicznego sprawowanego w szkole/placówce
5. Wewnętrzny mechanizm zapewniania sukcesu szkoły
6. Nadzór nad szkołą ze strony organu prowadzącego
Część VIII. Ocena pracy nauczyciela i dyrektora szkoły publicznej
1. Zagadnienia ogólne. Definicje
2. Procedura ustawowa oceny pracy nauczyciela szkoły publicznej. Kryteria oceny pracy nauczyciela
3. Regulacja ustawowa oceny dorobku zawodowego nauczyciela – zarówno szkoły publicznej, jak i niepublicznej
4. Ocena pracy dyrektora szkoły publicznej lub nauczyciela, któremu czasowo powierzono pełnienie obowiązków dyrektora szkoły
5. Redagowanie tekstu oceny pracy
6. Rola samokontroli i samooceny w procesie oceny pracy i doskonalenia zawodowego nauczycieli 
Część IX. Decyzje dyrektora szkoły związane z obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki
1. Regulacje prawne związane z obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki
2. Dokumentowanie obowiązku szkolnego przez szkołę
3. Decyzje administracyjne dyrektora szkoły związane z obowiązkiem szkolnym
4. Egzekucja obowiązku szkolnego
5. Skreślenie ucznia z listy uczniów
Literatura
Aneksy
1. Rozporządzenie MEN z z 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (DzU nr 168, poz. 1324) 
2. Załącznik do rozporządzenia MEN z 7 października 2009 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (wybrane wymagania)
3. Ramowy statut publicznego gimnazjum. Załącznik nr 3 do rozporządzenia MEN z 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (ze zm. z 31 stycznia 2002 r., 8 sierpnia 2003 r., 11 stycznia 2005 r. oraz z 9 lutego 2007 r.)