poradnik dla nauczycieli i dyrektorów szkół oraz pracowników organów prowadzących i nadzorujących szkoły omawiający problematykę rozwoju zawodowego nauczycieli i procedury uzyskiwania przez nich stopni awansu zawodowego oraz zagadnienia związane z oceną ich dorobku zawodowego 

Autor: Józef Pielachowski
Wyd. 7, 2009
ISBN 978-83-61249-24-5
ss. 102 

W poradniku omówiono problematykę rozwoju zawodowego nauczycieli i procedurę uzyskiwania przez nich stopni awansu zawodowego oraz zagadnienia związane z oceną dorobku zawodowego nauczycieli. Przedstawiono także przykłady planów rozwoju zawodowego nauczycieli oraz wykazy obowiązującej dokumentacji i kalendarium czynności różnych podmiotów i organów w procesie zdobywania stopni awansu. W aneksie zamieszczono akty prawa i wzory decyzji i dokumentów formalnych związanych z awansem zawodowym nauczycieli.

Ze wstępu: Podstawowym celem wprowadzenia do ustawy Karta nauczyciela procedury awansu zawodowego nauczyciela jest rozwój tego zawodu, czyli pozyskiwanie coraz wyższych kwalifikacji i związanych z nimi kompetencji pedagogicznych i organizacyjnych przez nauczycieli. Efektem tych starań ma być coraz wyższy poziom pracy dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej szkół i innych placówek opiekuńczo-wychowawczych, a w konsekwencji wszechstronny rozwój intelektualny i społeczno-wychowawczy dzieci oraz młodzieży.
   Poradnik zawiera sugestie i podpowiedzi, w jaki sposób podejść od strony prakseologicznej, organizacyjnej i formalnoprawnej do realizacji dość skomplikowanej procedury rozwoju i awansu zawodowego nauczycieli, nowelizowanej prawnie w sierpniu i w grudniu 2004 r. oraz w listopadzie 2007 r., a przede wszystkim do fundamentalnych czynności nauczycieli i opiekunów stażu oraz dyrektorów szkół, jakimi są plan rozwoju zawodowego nauczyciela i jego realizacja oraz ocena dorobku zawodowego za okres stażu.
   Wymienione wyżej aspekty procedury awansowej mają kluczowe znaczenie w staraniach o stopień awansu zawodowego. Do tego dochodzi także najważniejsze, z punktu widzenia skuteczności formalnej, zachowanie nauczyciela przed komisją kwalifikacyjną lub egzaminacyjną. Wszystko to zaś wymaga uświadomienia sobie dość skomplikowanych procedur prawnych przez nauczyciela i inne podmioty procedury awansowej. Niniejszy poradnik ma przyjść Koleżankom i Kolegom z pomocą także w tym obszarze spraw.
   Ponieważ omawiana procedura wymaga wielu czynności formalnoprawnych, może pojawić się niebezpieczeństwo skupiania się podmiotów procedury awansowej przede wszystkim na rozbudowanych czynnościach formalnych, czyli na aktywności drugorzędnej, by nie rzec biurokratycznej. Należy wyraźnie podkreślić, że głównym zadaniem nauczyciela i dyrektora szkoły, nawet w warunkach „gorączki awansowej”, pozostaje skupienie się na podstawowych obowiązkach szkoły (placówki), czyli na sukcesie i rozwoju jej wychowanków. Realizację tego głównego zadania nauczycieli będą wnikliwie obserwować i oceniać rodzice uczniów podczas opiniowania oceny dorobku zawodowego nauczyciela w okresie stażu (rada rodziców posiada ustawowe prawo takiego opiniowania).
   Ostatnia zmiana rozporządzenia MEN w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli z 14 listopada 2007 r. (DzU nr 214, poz. 1580) podąża zaprezentowanym tu tokiem rozumowania, upraszczając niektóre procedury dokumentacyjne.
   W poradniku, poza poradami merytorycznymi i opisem procedur uzyskiwania stopni awansu zawodowego, zaprezentowano także zestawienie wymaganej prawem dokumentacji oraz kalendarium procedur awansowania, a w aneksie – dla wygody Czytelników – zamieszczono teksty podstawowych aktów prawa i wzorów pism, dotyczących istoty i procedury awansowej.
   Życzymy Koleżankom i Kolegom Nauczycielom powodzenia w uzyskiwaniu kolejnych stopni awansu zawodowego. Jest to niewątpliwie szansa na zasłużony prestiż zawodowy i na poprawienie standardu ekonomicznego nauczyciela, jak również warunek awansowania w hierarchii stanowisk służbowych w szkole i w systemie edukacji. Dyrektorom szkół oraz pracownikom organów prowadzących i nadzorujących szkoły życzymy wytrwałości i cierpliwości w pracy związanej z nadawaniem stopni awansu zawodowego oraz praworządnych, ale życzliwych decyzji podejmowanych w tym zakresie.

Autor i Wydawca

Wstęp

1. Kluczowe zagadnienia rozwoju i awansu zawodowego nauczyciela 

1.1. Rozwój zawodowy nauczyciela warunkiem nowoczesnej edukacji

1.2. Podstawowe pojęcia związane z rozwojem zawodowym nauczyciela

1.3. Kompetencje nauczyciela, ich nabywanie i doskonalenie

1.4. Awans zawodowy nauczyciela i stopnie tego awansu

1.5. Określone przepisami, standardowe kompetencje nauczycieli po uzyskaniu poszczególnych stopni awansu

1.6. Motywacyjne i formalnoprawne funkcje stopni awansu zawodowego

2. Uwarunkowania prawne i procedury formalne uzyskiwania stopni awansu zawodowego

2.1. Prawne warunki uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli. Odbycie stażu 

2.2. Ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu

2.3. Uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej lub zdanie egzaminu przed komisją egzaminacyjną

2.4. Postępowanie kwalifikacyjne lub egzaminacyjne na stopnie awansu zawodowego 

2.5. Nadanie stopnia awansu zawodowego

2.6. Awans zawodowy dyrektorów szkól i placówek oraz nauczycieli zwolnionych z obowiązku odbycia stażu 

3. Podmioty procedury awansowej. Ich zadania i uprawnienia

3.1. Powinności nauczycieli w okresie stażu i wymagania formalne umożliwiające uzyskanie przez nich kolejnego stopnia awansu 

3.2. Rola i obowiązki opiekuna stażu

3.3. Zadania i czynności oraz uprawnienia i kompetencje dyrektorów szkól i placówek w procedurach awansu zawodowego nauczycieli 

3.4. Komisje kwalifikacyjne i egzaminacyjne oraz ich działanie 

3.5. Nadzór organów nad decyzjami wydawanymi w trybie administracyjnym 

4. Plan rozwoju zawodowego na okres stażu i jego realizacja 

4.1. Prakseologiczne założenia konstruowania planu rozwoju nauczyciela na okres stażu 

4.2. Przykładowe plany rozwoju zawodowego nauczyciela na okres stażu 

4.3. Porady dotyczące realizacji planu rozwoju zawodowego

4.4. Sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego w okresie stażu

5. Dorobek zawodowy nauczyciela i jego ocena

5.1. Próba zdefiniowania terminu dorobek zawodowy nauczyciela

5.2. Ocena dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu

5.3. Problem kryteriów oceny dorobku zawodowego nauczyciela

6. Szczegółowe kalendarium procedur awansowych

6.1. Obszar pełnej procedury rozwojowo-awansowej, czyli od nauczyciela stażysty do nauczyciela dyplomowanego

6.2. Obszar realizacji planu rozwoju zawodowego w czasie stażu, czyli od zatwierdzenia planu przez dyrektora szkoły do ustalenia oceny dorobku zawodowego za okres stażu 

6.3. Obszar wnioskowania formalnego ze strony podmiotu ubiegającego się o nadanie stopnia awansu zawodowego oraz decyzji stosownych komisji i organów

6.4. Obszar formalnych decyzji organów 

7. Wnioski formalne i ewentualne odwołania nauczyciela oraz wymogi dokumentacyjne

7.1. Wnioski formalne nauczyciela

7.2. Możliwe odwołania nauczyciela

7.3. Dokumentacja, która musi być dołączona do wniosku nauczyciela o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego lub egzaminacyjnego 

Literatura 

Aneksy

1. Znowelizowany tekst ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta nauczyciela (po zmianach z 21 listopada 2008 r.) Wymagania kwalifikacyjne. Awans zawodowy nauczycieli

2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 12 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli

3. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 1 grudnia 2004 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli (ze zmianami Ministra Edukacji Narodowej z 14 listopada 2007 r.)

4. Wzory pism związanych z decyzjami o awansie – załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 listopada 2007 r.